Biến đổi khí hậu, trái đất nóng lên hay thiên tai xuất hiện thường xuyên,…đều là những hậu quả nghiêm trọng mà hiệu ứng nhà kính mang lại cho thế giới. Bởi lẽ đó, việc giảm thiểu lượng khí thải nhà kính đang được mọi người quan tâm thúc đẩy hơn ở gần như mọi lĩnh vực trong đời sống. Và đồng hành trên hành trình giảm thiểu phát thải ấy, ta có chứng chỉ Zero Carbon.
Zero Carbon là gì?
Zero Carbon (Net Zero) hay Phát thải ròng bằng 0 là trạng thái cân bằng giữa lượng khí nhà kính thải ra từ hoạt động con người và lượng khí thải được loại bỏ khỏi khí quyển. Thay vì phương pháp gần như bất khả thi là loại bỏ hoàn toàn phát thải, chúng ta tập trung vào việc giảm thiểu lượng khí nhà kính tối đa rồi bù đắp phần còn lại thông qua những biện pháp trồng rừng, sử dụng công nghệ thu giữ carbon,..để ngăn chặn tình trạng biến đổi khí hậu.
Thông thường, khi nhắc đến Zero Carbon, ta cũng sẽ thường thấy thêm những phân loại khác về chứng nhận carbon, trong đó nổi bật phải kể đến:
- Carbon Neutral (Trung hòa carbon); Một dạng bù đắp lượng khí thải ra tương tự như Zero Carbon nhưng chỉ tập trung vào CO2 thay vì khí nhà kính nói chung.
- Carbon Free (Không carbon): Hoàn toàn không tạo ra bất kỳ khí CO2 nào xuyên suốt quá trình hoạt động. Tuy nhiên, Carbon Free thường đòi hỏi một nguồn vốn rất cao kèm theo công nghệ, kỹ thuật tiên tiến nhất định nên hầu như rất khó đạt được.
Sự ra đời của chứng chỉ Zero Carbon
Ngay những năm 1990, vấn đề môi trường đã là một vấn đề nhức nhối. Song, thay vì tập trung vào giải quyết khí nhà kính, người ta chủ yếu đề ra những hệ thống, tiêu chuẩn đánh giá liên quan đến tiết kiệm năng lượng.
Mãi đến 2015, sau sự tác động của Thỏa thuận chung Paris, những dự án liên quan đến phát thải mới chính thức được chú trọng. Năm 2016, khái niệm Net Zero lần đầu ra mắt trong dự án “Advancing Net Zero” do Hội đồng Công trình Xanh Thế giới khởi động. Tiếp đó, ta có sự ra đời của tiêu chuẩn chuyên biệt đầu tiên Zero Carbon Building Standard từ Hội đồng Công trình Xanh Canada, đặt cột mốc cho việc quốc tế hóa rộng rãi chứng chỉ này.
Chẳng lâu sau, Zero Carbon nhanh chóng nhận được sự đón nhận toàn cầu bởi những lợi ích mà nó đem lại cho môi trường sinh thái. Nhiều quốc gia trên khắp thế giới cũng chung tay tham gia thúc đẩy tinh thần Zero Carbon, bao gồm cả Việt Nam với mục tiêu đạt được trạng thái này vào năm 2050.
Những gì Zero Carbon yêu cầu
Chứng nhận Zero Carbon sẽ có sự thay đổi dựa theo từng tổ chức cấp chứng nhận khác nhau nhưng nhìn chung, chứng nhận này sẽ luôn có các yêu cầu chính về:
- Hiệu quả năng lượng: Cần đạt các mục tiêu hiệu suất cao hơn quy chuẩn xây dựng thông thường.
- Hạn chế đốt nhiên liệu tại chỗ: Việc loại bỏ hoàn toàn đốt nhiên liệu hóa thạch trực tiếp tại công trình được áp dụng ở phần lớn chương trình chứng nhận Zero Carbon.
- Ưu tiên năng lượng tái tạo 100%: Do lượng khí phát thải phát sinh từ quá trình khai thác tài nguyên hóa thạch tương đối nhiều nên chứng nhận Zero Carbon yêu cầu doanh nghiệp vận hành toàn bộ bằng năng lượng tái tạo mới, không giới hạn tự lắp đặt hoặc mua từ nhà cung cấp khác.
- Bù đắp carbon: Phải công khai toàn bộ các khoản phát thải không thể cắt giảm hoàn toàn, từ đó lập kế hoạch trung hòa thông qua các khoản bù đắp carbon hoặc sử dụng công nghệ, vật liệu sở hữu khả năng hấp thụ carbon phù hợp.
Tổ chức cung cấp chứng chỉ
Tính tới thời điểm hiện tại, chứng nhận Zero Carbon đã được công nhận trên khắp thế giới và để đảm bảo sự minh bạch, rõ ràng, chứng nhận này thường sẽ do một bên thứ ba – các tổ chức quốc tế phi lợi nhuận cấp phép. Trong đó, các tổ chức quốc tế nổi bật là:
- International Living Future Institute (ILFI): Chứng nhận Zero Carbon của ILFI là chứng nhận đầu tiên đề ra yêu cầu khử carbon hoàn toàn ở vật liệu xây dựng và cả trong suốt quá trình vận hành.
- US Green Building Council (USGBS): Một trong những chứng nhận Zero Carbon được săn đón nhất thế giới – LEED Zero Carbon. Đối với chứng nhận này, những mục tiêu phát thải ròng bằng 0 phải được đánh giá, xác minh dựa trên dữ liệu vận hành thực tế xuyên suốt 12 tháng.
- Canada Green Building Council (CAGBC): Đây cũng chính là tổ chức đề ra tiêu chuẩn Zero Carbon đầu tiên trên thế giới với hai phân loại riêng biệt gồm Thiết kế và Hiệu suất vận hành.
- EDGE (Excellence in Design or Greater Efficiencies): Chứng nhận dành cho các dự án đạt 100% năng lượng tái tạo và hiệu suất cao tại các thị trường mới do Ngân hàng thế giới IFC cung cấp.
Kết luận
Sự tồn tại của chứng nhận Zero Carbon giống như một làn gió mới đẩy lùi phần nào tình trạng hiệu ứng nhà kính nguy cấp. Với những tiêu chuẩn đánh giá khắt khe cùng quy trình kiểm tra minh bạch, Zero Carbon đã và đang dẫn lối doanh nghiệp trên con đường phát triển bền vững, mang tới một thế giới tốt đẹp hơn trong tương lai.