Khi nhu cầu theo đuổi lối sống bền vững đang ngày càng tăng cao thì xu hướng sử dụng các sản phẩm eco-friendly cũng theo đó mà nở rộ mạnh mẽ. Song một thị trường béo bở luôn đi kèm theo những mặt tối tiềm tàng, điển hình như tình trạng greenwashing đang khiến không ít người tiêu dùng lo ngại. Để bảo vệ người tiêu dùng cũng như môi trường khỏi những mặt tối ấy, ta có sự ra đời của nhãn sinh thái ecolabel và đặc biệt hơn, GEN.
Tìm hiểu về ecolabel
Nếu thường xuyên tìm kiếm về các sản phẩm xanh thì ắt hẳn bạn đã từng nghe qua về nhãn sinh thái hay còn gọi ecolabel. Giống như cái tên của mình, đây là một biểu tượng nhãn dán đính trên bao bì sản phẩm với mục đích chứng nhận sản phẩm ấy hoàn toàn tốt cho hệ sinh thái, ít gây tác động tiêu cực lên môi trường và đảm bảo sức khỏe con người.
Nhãn sinh thái không bắt buộc mà là một chương trình chứng nhận tự nguyện, được chia thành tổng cộng ba phân loại:
- Nhãn sinh thái loại I: Thông qua xác minh từ một tổ chức độc lập thứ ba và có những tiêu chuẩn tuân theo nguyên tắc ISO 14024 mà doanh nghiệp cần thỏa mãn xuyên suốt vòng đời sản phẩm. Loại nhãn này nổi tiếng về mức độ uy tín, minh bạch.
- Nhãn sinh thái loại II: Bởi vì không cần thông qua xác minh của tổ chức độc lập thứ ba mà thường do doanh nghiệp tự đưa ra thông báo môi trường nên nhãn sinh thái loại II còn gọi là tuyên bố tự nguyện. Thông thường, đây là loại nhãn dễ xảy ra tình trạng greenwashing nhất.
- Nhãn sinh thái loại III: Trong số ba loại nhãn sinh thái thì Nhãn sinh thái loại III – Tuyên bố Sản phẩm Môi trường (Environmental Product Declaration) là loại có độ tin cậy cao và tiêu chuẩn nghiêm ngặt nhất. Bên cạnh việc trải qua xác minh từ bên thứ ba, doanh nghiệp còn cần phải báo cáo công khai cung cấp dữ liệu về tác động môi trường của sản phẩm trong suốt vòng đời.
GEN là gì?
Theo chân sự ra đời của nhãn sinh thái ecolabel, năm 1994, hiệp hội phi lợi nhuận quốc tế dành cho các tổ chức nhãn sinh thái cũng nhanh chóng thành lập, mang tên Global Ecolabelling Network (GEN). Có thể nói, tính tới thời điểm hiện tại, GEN là tổ chức quốc tế lớn nhất về nhãn sinh thái ecolabel với nhiều tổ chức thành viên trải dài khắp thế giới, bao gồm các tên tuổi lớn như Blue Angel, EU Ecolabel, Singapore Green Labelling Scheme,…
Vì sao GEN quan trọng?
Xuyên suốt những năm tháng hoạt động, GEN đang dần khẳng định được vị thế của mình đối với các tổ chức nhãn sinh thái và người tiêu dùng bởi:
Kết nối toàn cầu
Mạng lưới nhãn sinh thái ecolabel mà GEN xây dựng có hơn 29 tổ chức thành viên đại diện cho gần 60 quốc gia và vùng lãnh thổ, trải dài từ châu Âu, châu Mỹ đến châu Á. Chính mạng lưới này đã giúp các tổ chức toàn thế giới dễ dàng gắn kết, trao đổi với nhau để cùng đồng hành trên con đường thúc đẩy lối sống bền vững, thân thiện môi trường.
Xây dựng sự tin tưởng giữa các tổ chức
Muốn trở thành một thành viên chính thức trong mạng lưới GEN, các tổ chức nhãn sinh thái cần phải đáp ứng nhãn dán mà họ chứng nhận luôn tuân thủ đúng chuẩn ISO 14024. Nhằm đảm bảo điều này, GEN xây dựng hệ thống GENICES, một cơ chế đánh giá chéo giữa các thành viên. Từ đó, mang lại sự tin tưởng, minh bạch giữa các tổ chức thuộc những quốc gia khác nhau.
Chống lại quá trình greenwashing
Ngày nay ta có thể dễ dàng tìm thấy những sản phẩm xanh được gắn mác ecolabel song, các nhãn dán ấy có thể không phải là một tuyên bố môi trường rõ ràng mà mang tính chất thổi phồng nhằm đánh lừa người tiêu dùng. Tức nghĩa, thay vì sự bảo đảm môi trường xuyên suốt vòng đời sản phẩm thì những tuyên bố này chỉ nhắm vào một khía cạnh nhỏ có lợi cho việc kinh doanh.
Với GEN, một chứng nhận nhãn sinh thái thật sự cần phải giảm thiểu tác động môi trường, hạn chế hoặc không sử dụng hóa chất độc hại trong cả cuộc đời sản phẩm, tính từ khi còn là nguyên liệu chế biến cho tới thời điểm trở thành rác thải. Mang theo tư tưởng, mong muốn này, GEN đã đặt nền móng chống lại những tuyên bố môi trường có tính greenwashing nhằm bảo vệ người tiêu dùng cũng như hỗ trợ, thúc đẩy phát triển các sản phẩm xanh đạt chuẩn.
Sứ mệnh của GEN
Không chỉ là một hiệp hội phi lợi nhuận quốc tế, GEN đã nỗ lực duy trì và phát triển nhãn sinh thái ecolabel cũng như lối sống xanh, eco-friendly. Để rồi thông qua đó, hiệp hội mong muốn hoàn thành sứ mệnh biến hiệu suất môi trường theo vòng đời sản phẩm trở thành một yếu tố bắt buộc khi mua bán sản phẩm.
Trong quá trình phục vụ sứ mệnh của mình, GEN cũng đóng góp cho người tiêu dùng, tổ chức nhãn sinh thái những kiến thức chuyên môn sâu rộng về nhãn sinh thái, biến việc mua sắm trở nên có trách nhiệm hơn với môi trường. Bởi, mỗi một sản phẩm mà ta trao đi hay thu về đều mang sở hữu một tác động nhất định lên hệ sinh thái.
Kết luận
Như một cây cầu nối, GEN liên kết những tổ chức nhãn sinh thái ecolabel quốc tế lại với nhau và tạo thành một mạng lưới lớn trải dài toàn thế giới. Và với mạng lưới này, nhãn sinh thái ecolabel cùng những sản phẩm xanh cũng đang phát triển hơn bao giờ hết, đem tới cho người tiêu dùng một lối sống bền vững, vừa thân thiện môi trường vừa tốt cho sức khỏe.